Khi phải báo tin không vui về một học sinh, hãy gặp trực tiếp hoặc gọi điện thay vì nhắn tin, mở đầu bằng một điều tốt thật sự về em, nói sự việc cụ thể thay vì nhận xét tính cách, rồi mời phụ huynh cùng tìm cách giúp em. Kết thúc cuộc trò chuyện bằng một bước tiếp theo rõ ràng mà cả hai bên cùng làm.
Chào bạn, đây là Nhà Giáo Dục. Con anh chị dạo này học sa sút. Con anh chị đánh bạn. Con anh chị có dấu hiệu quay cóp. Những câu này thầy cô nào cũng phải nói vài lần mỗi năm, và chưa bao giờ dễ. Phụ huynh nghe tin về con mình như nghe tin về chính mình. Tập này mình nói về cách chuẩn bị và dẫn dắt những cuộc trò chuyện như vậy.
Chọn cách báo: gặp mặt, gọi điện hay nhắn tin?
Tin không vui gần như không bao giờ nên gửi bằng tin nhắn. Chữ viết không có giọng, không có nét mặt. Phụ huynh đọc một câu trung tính và nghe thấy sự trách móc. Họ trả lời trong cơn giận, và cô phải mất nhiều công hơn để gỡ.
Với chuyện nghiêm trọng hoặc kéo dài, như kết quả học tập sa sút nhiều, vi phạm lặp lại, nên hẹn gặp trực tiếp. Với chuyện cần báo trong ngày, như con bị thương nhẹ hay có xô xát, gọi điện là phù hợp.
Chọn thời điểm cũng quan trọng. Tránh báo lúc phụ huynh đang đón con vội vã ở cổng trường, trước mặt học sinh và phụ huynh khác.
Và nếu chuyện liên quan tới nhiều bên hoặc có thể dẫn tới xử lý kỷ luật, hãy trao đổi với giáo viên chủ nhiệm hoặc ban giám hiệu trước, để lời mình nói khớp với quy trình của trường.
Chuẩn bị trước buổi nói chuyện
Trước khi gặp, viết ra vài dòng: chuyện gì đã xảy ra, cụ thể khi nào, ở đâu. Những gì cô đã làm để giúp em. Cô mong phụ huynh hỗ trợ điều gì.
Chuẩn bị cả một vài điều tốt thật sự về em. Không phải lời khen xã giao, mà là những điều cô đã thấy: em tốt với bạn, em có năng khiếu vẽ, em đã cố gắng trong một bài cụ thể. Phụ huynh nhận ra ngay lời khen giả.
Nghĩ trước những phản ứng có thể xảy ra. Phụ huynh có thể buồn, có thể giận, có thể phủ nhận, có thể quay sang trách cô. Chuẩn bị tinh thần để không bị cuốn theo.
Nếu có bằng chứng như bài làm, ghi chép, hãy mang theo. Nhưng dùng nó để làm rõ, không phải để chứng minh mình đúng.
Mở đầu và nói sự việc: cụ thể, không dán nhãn
Giờ mình nói tới cách mở lời. Bắt đầu bằng mục đích chung: cô muốn gặp anh chị vì cô muốn cùng anh chị giúp con. Câu này đặt cô và phụ huynh về cùng một phía, không phải hai bên đối lập.
Rồi nói điều tốt về em, và chuyển sang sự việc. Hãy nói điều em đã làm, không nói em là người thế nào. Trong hai tuần qua, con không nộp bốn bài tập và có ba lần ngủ gật trong giờ, khác hẳn với câu con dạo này lười lắm.
Từ ngữ dán nhãn như lười, hư, cá biệt, vô lễ, làm phụ huynh phòng thủ ngay lập tức. Mô tả sự việc thì khó cãi hơn, và mở ra câu hỏi vì sao.
Nói xong, dừng lại và để phụ huynh nói. Khoảng lặng lúc ấy có thể khó chịu, nhưng thường chính phụ huynh sẽ chia sẻ điều họ đã thấy ở nhà.
Khi phụ huynh phản ứng mạnh
Có phụ huynh bật khóc. Hãy để họ khóc, đưa khăn giấy, chờ một chút. Có phụ huynh giận dữ, đổ lỗi cho cô hoặc cho bạn khác. Đừng tranh cãi. Lắng nghe, ghi nhận cảm xúc: cô hiểu anh chị rất lo cho con.
Có phụ huynh phủ nhận: con nhà mình ở nhà ngoan lắm, không thể nào. Không cần ép họ phải thừa nhận ngay. Có thể nói: ở nhà và ở trường, các con đôi khi khác nhau, mình cùng để ý thêm một thời gian nhé.
Có phụ huynh phản ứng bằng cách tuyên bố sẽ về đánh con. Lúc ấy cô cần nói rõ và nhẹ nhàng rằng cô không mong con bị phạt đòn, cô mong gia đình nói chuyện với con để hiểu con hơn. Nếu lo ngại em có thể bị bạo hành, hãy báo ban giám hiệu.
Mục tiêu không phải là phụ huynh đồng ý với mọi điều cô nói, mà là cả hai rời cuộc gặp với mong muốn giúp em.
Kết thúc bằng một bước tiếp theo rõ ràng
Một cuộc gặp kết thúc bằng câu thôi anh chị về nhắc nhở con nhé thường không thay đổi được gì. Hãy cùng phụ huynh thống nhất một hoặc hai việc cụ thể: ở trường cô sẽ làm gì, ở nhà gia đình sẽ làm gì.
Ví dụ, cô sẽ ghi vào sổ mỗi ngày con đã nộp bài hay chưa, gia đình sẽ xem sổ mỗi tối và hỏi con có khó chỗ nào không. Sau hai tuần, cô và anh chị gọi điện lại để xem tình hình.
Hẹn thời điểm xem lại là rất quan trọng. Nó cho phụ huynh biết cô không báo tin rồi bỏ đó, và cho em một khoảng thời gian để thay đổi.
Và khi em có tiến bộ, dù nhỏ, hãy báo ngay cho phụ huynh. Tin tốt sau tin không vui là thứ xây dựng lòng tin mạnh nhất giữa gia đình và nhà trường.
Câu hỏi thường gặp
Có nên cho học sinh ngồi cùng khi báo tin cho phụ huynh?
Tuỳ tuổi và tuỳ chuyện. Với học sinh lớn, có em cùng tham gia một phần giúp em có tiếng nói và cam kết thay đổi. Nhưng phần đầu nên nói riêng với phụ huynh để họ có thời gian tiếp nhận.
Phụ huynh không nghe máy hoặc không đến gặp thì sao?
Thử nhiều cách liên lạc và nhiều thời điểm, và nhờ giáo viên chủ nhiệm hỗ trợ. Nếu chuyện nghiêm trọng mà vẫn không liên lạc được, báo ban giám hiệu để có hướng xử lý.
Có nên viết biên bản sau khi gặp phụ huynh?
Nên ghi lại tóm tắt nội dung và những điều đã thống nhất, nhất là với chuyện nghiêm trọng. Tuỳ quy định của trường, có thể cần cả hai bên ký xác nhận.
Nói điều tốt trước rồi điều xấu có bị coi là giả tạo?
Chỉ giả tạo khi lời khen chung chung hoặc không thật. Một điều tốt cụ thể mà cô đã quan sát được cho phụ huynh thấy cô nhìn con họ một cách công bằng.
Học sinh xin cô đừng báo phụ huynh thì làm sao?
Lắng nghe lý do của em, có khi em sợ bị đánh. Giải thích rằng cô cần báo để cùng giúp em, và cân nhắc cách báo sao cho an toàn cho em; nếu lo ngại về bạo hành, hãy báo nhà trường.
