Khi một phụ huynh nóng giận đến trường, việc đầu tiên là đưa cuộc nói chuyện ra khỏi chỗ đông người, mời ngồi, và để phụ huynh nói hết. Ghi nhận cảm xúc trước khi giải thích, không tranh cãi, không tự bào chữa ngay. Nếu tình hình vượt quá tầm hoặc có lời đe doạ, hãy mời ban giám hiệu và giữ an toàn cho mình.
Chào bạn, đây là Nhà Giáo Dục. Có những buổi sáng đang dạy thì bác bảo vệ lên báo có phụ huynh muốn gặp cô ngay, giọng rất gắt. Tim đập thình thịch, đầu nghĩ không biết mình đã làm gì sai. Tập này mình nói về cách đối diện với những lúc như vậy, để mình không bị cuốn vào cơn giận của người khác, và để cuộc gặp ấy có thể kết thúc tốt hơn lúc bắt đầu.
Hiểu điều gì nằm sau cơn giận
Phần lớn phụ huynh nóng giận đến trường không phải vì họ là người hung hăng. Họ giận vì lo, vì thương con, vì nghe con kể một câu chuyện mà họ tin là con bị đối xử bất công. Có khi họ giận vì chuyện khác trong đời mà trường học chỉ là nơi nó trào ra.
Câu chuyện phụ huynh nghe thường là phiên bản của con, và trẻ con kể chuyện theo góc của mình. Cô bảo con ra ngoài có thể là con được mời ra hành lang để nói chuyện riêng. Bạn đánh con có thể là hai em cùng xô đẩy.
Hiểu điều ấy không có nghĩa là phụ huynh sai. Có khi họ đúng, và cô cần nghe để biết.
Nhưng dù đúng hay sai, cơn giận là cảm xúc cần được hạ xuống trước khi có thể nói chuyện về sự việc.
Những phút đầu tiên: chỗ ngồi, cốc nước, và lắng nghe
Việc đầu tiên là đưa cuộc nói chuyện ra khỏi hành lang, cổng trường hay cửa lớp, nơi có học sinh và người khác nhìn. Mời phụ huynh vào phòng tiếp phụ huynh hoặc phòng họp. Có khán giả thì cơn giận thường to hơn.
Mời ngồi, rót một cốc nước. Những cử chỉ nhỏ ấy làm chậm nhịp lại. Người đang ngồi uống nước khó mà tiếp tục quát như lúc đứng ở hành lang.
Rồi để phụ huynh nói. Không cắt ngang, không giải thích ngay, dù có những điều mình biết là không đúng. Gật đầu, ghi chép. Khi họ nói xong, tóm tắt lại: anh đang rất lo vì con kể là bị cô phạt trước lớp, và anh thấy như vậy là không công bằng, em hiểu đúng không ạ.
Việc tóm tắt lại cho phụ huynh thấy mình đã được nghe. Và rất thường, sau lúc ấy, giọng họ đã dịu đi một nửa.
Giải thích mà không tranh cãi
Giờ mình nói tới phần giải thích. Sau khi phụ huynh đã nói hết và cảm thấy được nghe, cô mới kể lại sự việc từ phía mình. Kể bình tĩnh, cụ thể, không dùng từ mang tính phán xét.
Nếu mình có sai, thừa nhận ngay và rõ ràng. Em xin lỗi anh chị về chuyện này, lẽ ra em nên nói riêng với con. Lời xin lỗi thật lòng thường làm tan cơn giận nhanh hơn bất kỳ lời giải thích nào.
Nếu mình không sai, vẫn không cần tranh cãi thắng thua. Có thể nói: em hiểu vì sao con kể như vậy, và em muốn anh chị biết thêm phần em đã thấy. Rồi cùng hướng tới câu hỏi: giờ mình làm gì để con ổn hơn.
Tránh đổ lỗi cho học sinh hay cho phụ huynh. Câu tại con anh chị cũng có lỗi, dù đúng, sẽ đổ thêm dầu vào lửa.
Khi nào cần mời ban giám hiệu?
Có những tình huống cô không nên xử lý một mình. Phụ huynh chửi bới, xúc phạm, đe doạ, có hành vi gây hấn, hoặc đòi hỏi những điều vượt quá thẩm quyền của cô như chuyển lớp, xử lý kỷ luật học sinh khác.
Khi ấy, bình tĩnh nói rằng em sẽ mời thầy cô trong ban giám hiệu cùng trao đổi để giải quyết thấu đáo. Đó không phải là né tránh, mà là đưa chuyện về đúng nơi có thẩm quyền.
Nếu cảm thấy không an toàn, hãy rời khỏi phòng, tới nơi có đồng nghiệp, và báo ngay cho bảo vệ và ban giám hiệu. An toàn của giáo viên quan trọng không kém an toàn của học sinh.
Mỗi trường nên có quy trình tiếp phụ huynh, như phụ huynh cần đăng ký ở phòng bảo vệ, có người đi cùng. Nếu trường mình chưa có, cô có thể đề xuất với ban giám hiệu.
Sau cuộc gặp: ghi lại và chăm sóc chính mình
Sau khi phụ huynh ra về, dành vài phút ghi lại những gì đã nói, những gì đã thống nhất. Ghi chép này có ích nếu chuyện kéo dài hoặc cần báo cáo.
Theo đúng những gì đã hứa. Nếu hẹn gọi điện lại sau một tuần, hãy gọi. Phụ huynh đã từng giận mà thấy cô giữ lời thường trở thành những người ủng hộ cô nhiệt tình nhất.
Và chăm sóc bản thân. Bị một người lớn quát vào mặt là một trải nghiệm căng thẳng, kể cả khi mình xử lý tốt. Nói chuyện với một đồng nghiệp tin cậy, đi bộ một vòng, cho phép mình buồn một chút.
Đừng mang cơn giận ấy trở lại lớp học. Học sinh của mình, kể cả em có bố mẹ vừa đến, không có lỗi gì trong cuộc gặp ấy.
Câu hỏi thường gặp
Phụ huynh xông vào lớp khi cô đang dạy thì làm sao?
Bình tĩnh ra cửa, nói nhỏ rằng cô đang dạy và mời phụ huynh chờ ở phòng tiếp để nói chuyện sau, đồng thời nhờ học sinh hoặc đồng nghiệp báo bảo vệ và ban giám hiệu. Không tranh luận trước mặt học sinh.
Phụ huynh quay video cuộc nói chuyện có được không?
Tuỳ quy định của trường về việc ghi hình trong khuôn viên. Cô có thể lịch sự đề nghị không quay và mời ban giám hiệu cùng tham gia nếu phụ huynh vẫn muốn ghi lại.
Giáo viên có nên xin lỗi dù mình không sai?
Không cần xin lỗi về điều mình không sai, nhưng có thể nói em rất tiếc vì chuyện này làm anh chị và con lo lắng. Câu ấy ghi nhận cảm xúc mà không nhận lỗi không đúng.
Phụ huynh đăng bài chỉ trích giáo viên lên mạng xã hội thì làm gì?
Không tranh cãi trên mạng. Lưu lại nội dung, báo ban giám hiệu, và để nhà trường xử lý theo quy trình. Nếu có thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng nghiêm trọng, nhà trường có thể hướng dẫn những bước tiếp theo.
Làm sao để giữ bình tĩnh khi bị quát?
Hít thở chậm, hạ giọng mình xuống, và tự nhắc rằng cơn giận của phụ huynh thường là nỗi lo cho con. Ngồi xuống, ghi chép cũng giúp mình có việc để làm thay vì phản ứng lại.
