Với điện thoại trong lớp học, câu hỏi cấm hẳn hay cho dùng quan trọng ít hơn việc có một quy định rõ ràng và giữ nó nhất quán: điện thoại cất ở đâu trong giờ học, được lấy ra lúc nào cho việc học, và khi vi phạm thì xử lý ra sao. Trước hết luôn làm theo quy định chung của nhà trường, rồi mới đặt thêm luật riêng cho lớp mình.
Chào bạn, đây là Nhà Giáo Dục. Chiếc điện thoại trong túi học sinh là một trong những đối thủ lớn nhất của thầy cô hôm nay. Một tiếng rung nhỏ là đủ kéo cả tâm trí em ra khỏi bài học. Nhưng chiếc điện thoại ấy cũng có thể là từ điển, là máy tính, là thư viện. Tập này mình không đưa ra câu trả lời chung cho mọi trường, mà bàn cách thầy cô xử lý chuyện điện thoại trong lớp của mình.
Vì sao điện thoại khó chịu trong lớp học đến vậy?
Điện thoại được thiết kế để thu hút sự chú ý. Mỗi thông báo, mỗi tin nhắn, mỗi video ngắn đều kéo người dùng quay lại. Người lớn còn khó cưỡng lại, huống chi học sinh.
Nhiều thầy cô để ý rằng chỉ cần điện thoại nằm trên bàn, dù úp xuống, học sinh vẫn liếc nhìn liên tục. Sự chú ý bị chia ra, và việc học đòi tập trung sâu gần như không thể diễn ra.
Điện thoại trong lớp cũng mở ra những rủi ro khác: quay phim chụp ảnh bạn bè, giáo viên mà không được phép, nhắn tin bắt nạt ngay trong giờ học, quay cóp khi kiểm tra.
Nhưng cấm tuyệt đối cũng có cái giá: các em mất cơ hội học cách dùng công nghệ có trách nhiệm, và phụ huynh lo không liên lạc được với con.
Bắt đầu từ quy định của nhà trường
Nhiều trường và địa phương có quy định về việc học sinh mang và dùng điện thoại. Việc đầu tiên là nắm rõ quy định ấy, vì luật riêng của lớp không được trái với luật chung của trường.
Nếu trường cấm hẳn trong giờ học, cô chỉ cần thực hiện nhất quán. Nếu trường cho phép dùng cho mục đích học tập theo sự cho phép của giáo viên, cô cần đặt thêm quy định rõ ràng cho lớp mình.
Thông báo quy định này cho cả học sinh và phụ huynh ngay từ đầu năm. Phụ huynh cần biết nếu có việc gấp thì liên lạc với con qua kênh nào, để họ yên tâm.
Một quy định mà các thầy cô trong trường thực hiện mỗi người một kiểu sẽ khó giữ. Nếu có thể, tổ chủ nhiệm nên thống nhất cách làm.
Chỗ cất điện thoại và thời điểm được dùng
Giờ mình nói tới chuyện thực hành. Cách hiệu quả mà nhiều lớp dùng là có chỗ cất chung: một giỏ, một hộp, một túi treo có ngăn đánh số. Đầu giờ các em cất điện thoại vào đó, cuối giờ lấy lại. Điện thoại không ở trên người thì không có cám dỗ.
Một số lớp chỉ yêu cầu điện thoại tắt tiếng và nằm trong cặp. Cách này nhẹ nhàng hơn nhưng khó kiểm soát hơn.
Khi cần dùng điện thoại cho việc học, như tra cứu, làm bài tập trực tuyến, chụp lại sơ đồ, cô nói rõ lúc bắt đầu, việc cần làm, và lúc kết thúc. Hết thời gian, điện thoại úp xuống hoặc cất lại.
Những quy định này đơn giản, nhưng chỉ có tác dụng khi được thực hiện mỗi ngày, không có ngoại lệ tuỳ tiện.
Khi học sinh vi phạm
Sẽ có em dùng điện thoại lén trong giờ. Cách xử lý nên bình tĩnh và theo đúng quy định đã thông báo. Nếu quy định là tạm giữ tới cuối giờ, thì tạm giữ, không mắng mỏ, không tranh cãi.
Tránh giật điện thoại, đọc tin nhắn của em trước lớp, hay có hành động làm hỏng máy. Điện thoại là tài sản của gia đình, và tin nhắn là chuyện riêng của em.
Nếu tạm giữ, hãy bảo quản cẩn thận và trả lại đúng hẹn. Với vi phạm lặp lại, có thể trao đổi với phụ huynh về việc hạn chế mang điện thoại tới trường.
Nếu phát hiện điện thoại được dùng cho việc nghiêm trọng như quay lén, phát tán hình ảnh bạn, bắt nạt, thì xử lý theo quy trình kỷ luật của trường và báo ban giám hiệu.
Dạy học sinh tự quản lý điện thoại
Về lâu dài, mục tiêu không chỉ là giữ điện thoại ngoài lớp học, mà là giúp các em tự quản lý được thói quen dùng điện thoại. Khi ra khỏi trường, không còn ai giữ hộ nữa.
Có thể đưa chủ đề này vào giờ sinh hoạt: các em thử đếm xem một ngày mình cầm điện thoại bao nhiêu lần, cảm giác thế nào khi xa điện thoại một buổi. Nhiều em sẽ tự nhận ra điều mình chưa từng để ý.
Chia sẻ những cách mà người lớn cũng dùng: tắt thông báo không cần thiết, để điện thoại ở phòng khác khi học, đặt giờ nghỉ.
Thầy cô cũng là tấm gương. Nếu cô lướt điện thoại trong giờ khi học sinh làm bài, các em sẽ khó tin rằng luật lệ về điện thoại là nghiêm túc.
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên có được thu điện thoại của học sinh không?
Tuỳ quy định của nhà trường. Nhiều trường cho phép tạm giữ trong giờ học và trả lại sau; giáo viên cần bảo quản cẩn thận và không được xem nội dung trong máy.
Phụ huynh muốn liên lạc với con trong giờ học thì sao?
Hướng dẫn phụ huynh liên lạc qua giáo viên chủ nhiệm hoặc văn phòng nhà trường khi có việc gấp. Điều này nên được thông báo ngay từ đầu năm.
Có nên cho học sinh dùng điện thoại để học trong lớp?
Có thể, nếu nhà trường cho phép và việc dùng có mục đích rõ ràng, có thời gian giới hạn. Cô nên chuẩn bị phương án khác cho những em không có điện thoại để không em nào bị thiệt.
Học sinh quay video giáo viên trong giờ học thì xử lý thế nào?
Yêu cầu em dừng lại, xử lý theo quy định của trường về việc quay phim chụp ảnh, và báo ban giám hiệu nếu video có nguy cơ bị phát tán. Nhắc cả lớp về quyền riêng tư của mọi người.
Học sinh tiểu học có nên mang điện thoại tới trường?
Nhiều trường tiểu học không cho phép hoặc hạn chế. Phụ huynh nên hỏi quy định của trường và cân nhắc xem con có thật sự cần mang theo không.
