Trẻ khóc những ngày đầu đi lớp là phản ứng bình thường của một đứa trẻ lần đầu xa người thân. Cô giáo giúp bé nhanh quen bằng cách thống nhất với bố mẹ một nghi thức chia tay ngắn và giống nhau mỗi sáng, để một người cô cố định đón bé, cho bé mang một món đồ quen từ nhà, và giữ nhịp sinh hoạt đều đặn để bé đoán trước được điều gì sắp tới.
Chào bạn, đây là Nhà Giáo Dục. Tháng đầu năm học ở lớp mầm non là một bản hợp xướng của tiếng khóc. Bé này vừa nín thì bé kia oà lên, có bé khóc cả buổi sáng, có bé chiều mới khóc khi thấy các bạn được đón. Tập này dành cho các cô, những người đứng giữa bản hợp xướng ấy mỗi sáng, và cả những phụ huynh đang đứng ngoài cửa lớp mà lòng thắt lại.
Vì sao trẻ khóc, và khóc bao lâu là thường?
Với một đứa trẻ hai, ba tuổi, bố mẹ là cả thế giới an toàn. Khi bố mẹ quay lưng đi khỏi cửa lớp, bé không hiểu rằng chiều bố mẹ sẽ quay lại. Với bé, đó là mất đi chỗ dựa. Tiếng khóc là cách duy nhất bé có để nói ra nỗi sợ ấy.
Thời gian để bé quen rất khác nhau. Có bé chỉ khóc vài ngày, có bé cần vài tuần. Có bé ngày đầu vui vẻ, tuần thứ hai mới bắt đầu khóc, vì lúc ấy bé mới hiểu ra rằng đi học là chuyện mỗi ngày.
Bé khóc lúc chia tay rồi nín khi bố mẹ đi khỏi một lúc, chơi được với các bạn, đó là dấu hiệu tốt. Nhiều bé khóc chủ yếu cho bố mẹ xem.
Điều đáng để ý hơn là bé khóc kéo dài cả ngày suốt nhiều tuần, không ăn không ngủ, hoặc thu mình hoàn toàn. Khi đó cô nên trao đổi kỹ với gia đình để cùng tìm hiểu.
Nghi thức chia tay: ngắn, giống nhau, và không lén đi
Giờ mình nói tới khoảnh khắc khó nhất, lúc chia tay ở cửa lớp. Nhiều phụ huynh, vì thương con, đứng lại dỗ rất lâu, đi rồi quay lại, hoặc nhìn qua cửa sổ. Mỗi lần bố mẹ quay lại, bé lại bắt đầu khóc từ đầu.
Cô có thể nhẹ nhàng gợi ý bố mẹ một nghi thức ngắn: ôm con, nói một câu giống nhau mỗi ngày như mẹ đi làm, chiều ăn xong mẹ đón, rồi trao con cho cô và đi. Sự giống nhau giúp bé đoán trước được, và điều đoán trước được thì bớt đáng sợ.
Điều nên tránh là lén đi khi bé đang mải chơi. Bố mẹ nghĩ như vậy đỡ khóc, nhưng khi bé ngẩng lên mà không thấy bố mẹ đâu, bé sẽ hoảng hơn, và những ngày sau bé bám chặt hơn vì sợ bố mẹ biến mất.
Câu nói của bố mẹ cũng nên gắn với một mốc bé hiểu được, như sau giờ ngủ trưa, sau khi ăn quà chiều, thay vì giờ đồng hồ mà bé chưa biết đọc.
Một người cô cố định và một góc an toàn
Trong những ngày đầu, nếu được, hãy để một cô cố định đón bé mỗi sáng. Bé cần một người lớn để gắn bó, và gắn bó với một người dễ hơn gắn bó với cả tập thể. Khi bé đã tin một cô, bé sẽ dần mở lòng với các cô khác.
Cô nhận bé bằng những động tác chậm, quỳ xuống ngang tầm, nói nhỏ nhẹ. Có bé cần được bế, có bé cần được để yên một chút. Quan sát xem bé thuộc kiểu nào.
Nhiều lớp có một góc yên tĩnh với gối mềm, vài cuốn sách tranh, vài con thú bông. Bé nào cần có thể ra đó ngồi một lúc, khóc cũng được. Góc ấy không phải chỗ phạt, mà là chỗ bé tự trấn tĩnh.
Dẫn bé tới một hoạt động bé thích càng sớm càng tốt. Hỏi phụ huynh xem ở nhà bé mê gì, xe ô tô, nặn đất, hay tưới cây, rồi chuẩn bị sẵn món ấy khi bé tới.
Món đồ quen từ nhà và nhịp sinh hoạt đoán trước được
Một chiếc khăn nhỏ có mùi của mẹ, một con thú bông, một tấm ảnh gia đình nhỏ. Những món đồ này là sợi dây nối bé với nhà, và nhiều bé cầm món đồ ấy suốt buổi trong những ngày đầu. Cô nên cho phép, và dần dần khi bé quen, bé sẽ tự cất vào ngăn.
Nhịp sinh hoạt đều đặn cũng giúp rất nhiều. Khi mỗi ngày đều đón trẻ, chơi, ăn, ngủ, ăn quà chiều, rồi về, theo đúng một thứ tự, bé bắt đầu biết mình đang ở đâu trong ngày và còn bao lâu nữa thì bố mẹ tới.
Có cô dùng tranh vẽ các hoạt động trong ngày, xếp theo thứ tự trên tường. Bé có thể chỉ vào tranh: ăn rồi, ngủ rồi, giờ là quà chiều, rồi mẹ đón.
Những ngày đầu, nếu trường cho phép, việc cho bé học nửa buổi rồi tăng dần cũng giúp quá trình làm quen nhẹ nhàng hơn.
Trao đổi với phụ huynh: đừng chỉ báo hôm nay con ngoan
Bố mẹ những ngày đầu thường lo lắng không kém gì con. Cô có thể giúp bằng những thông tin cụ thể thay vì câu chung chung. Con khóc khoảng mười phút sau khi mẹ đi, rồi chơi xếp khối với bạn, ăn được hơn nửa bát cơm, ngủ trưa được. Những chi tiết ấy giúp bố mẹ yên tâm và tin cô.
Nếu trường cho phép gửi ảnh, một bức ảnh bé đang chơi có thể làm dịu cả buổi sáng lo âu của mẹ. Nhưng cô cũng không cần gửi liên tục, vì đó sẽ thành gánh nặng cho cô.
Nhẹ nhàng nhắc bố mẹ rằng con cảm nhận được sự lo lắng của người lớn. Bố mẹ bình tĩnh và tin tưởng khi chia tay sẽ giúp con yên tâm hơn.
Cuối cùng, với các cô, những tuần đầu là những tuần mệt nhất năm. Hãy nhớ rằng mỗi bé nín khóc trong vòng tay mình là một bé vừa học được bài học đầu tiên về việc tin một người lớn ngoài gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ có nên ở lại lớp cùng con những ngày đầu?
Tuỳ quy định của trường. Một số trường cho phụ huynh ở lại một thời gian ngắn trong ngày đầu; nếu vậy nên giảm dần thời gian ở lại và giữ nghi thức chia tay rõ ràng khi rời lớp.
Trẻ khóc đòi về suốt cả tuần có nên cho nghỉ ở nhà không?
Cho nghỉ giữa chừng thường khiến quá trình làm quen phải bắt đầu lại. Nếu không có vấn đề sức khoẻ, việc đi học đều đặn giúp bé quen nhanh hơn; nên trao đổi với cô để có cách hỗ trợ phù hợp.
Có nên hứa thưởng quà nếu con không khóc khi đi học?
Không nên biến việc không khóc thành điều kiện để có quà, vì khóc là cảm xúc bé chưa kiểm soát được. Thay vào đó, hãy khen bé vì đã dũng cảm vào lớp, kể cả khi bé vẫn khóc.
Trẻ đã đi học quen rồi bỗng khóc lại thì sao?
Có thể do ốm, do thay đổi ở nhà như có em bé, chuyển nhà, hoặc sau kỳ nghỉ dài. Tìm hiểu nguyên nhân và kiên nhẫn giữ nhịp như những ngày đầu, bé thường sẽ ổn lại sau một thời gian ngắn.
Cô giáo nên làm gì khi nhiều bé khóc cùng lúc?
Ưu tiên những bé đang hoảng nhất, dùng một hoạt động chung hấp dẫn như hát, xem cô làm một trò đơn giản để kéo sự chú ý của cả nhóm. Phối hợp với cô cùng lớp để mỗi người nhận một nhóm nhỏ.
